Opinie


HERMON – Rekomendacja Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego



HERMON – opinia konserwatora dzieł sztuki


Zastosowanie systemu HERMON® do odsolenia, osuszania i zabezpieczania murów przed skutkami zawilgocenia i korozji.
Próbę wykonano w dniach 14 – 19 października 2003r. w trzech miejscach na murach różnych części zamku. W budynku północnym, przy stopniach schodów prowadzących do piwnic i w korytarzu przed toaletą w tychże piwnicach oraz na fragmencie muru zewnętrznego baszty południowo wschodniej. Trzy próby wykonano uwzględniając reprezentatywność badań. Ściany, na których dokonano próby to: ściana z cegły otynkowanej [przy stopniach schodów], z kamienia otynkowanego [korytarz w piwnicy] i ściana z kamienia [fragment baszty]. Dwie próby dotyczyły partii murów narażonych bezpośrednio na niekorzystne działanie czynników atmosferycznych. Trzeci fragment choć osłonięty [pod dachem], również podlegał wpływom atmosferycznym-skoki temperatur, zmiany wilgotności itp.
Preparat HERMON 1 nanoszono na powierzchnię murów metodą natryskiwania. Już w trakcie nanoszenia, widoczna była reakcja zachodząca na powierzchni muru – spienianie się preparatu HERMON w kontakcie z tynkiem, kamieniem i zaprawą. Po kilkunastu minutach powierzchnia prób była wyraźnie jaśniejsza. Znikły różnokolorowe, ciemniejsze przebarwienia związane z wcześniejszą działalnością mikroflory i mikrofauny [grzyby, pleśnie, porosty, glony]. Nie zaobserwowano zjawiska zmiany współczynnika załamania światła polegającego na efekcie „lakierowanej powierzchni”. Preparat zachowywał się podobnie jak woda. Po chwilowym przyciemnieniu powierzchni, preparat wysychając i penetrując w głąb muru, pozostawiał powierzchnię jaśniejszą i czystszą. Po około 20-stu godzinach, prawie suche próby na murach, wyglądały podobnie jak otaczające fragmenty murów. Były nieco jaśniejsze. Nie zaobserwowano żadnych przebarwień, wykwitów czy zmian w granicy prób. Natomiast tuż obok, na samej granicy próby i partii muru nie poddanej próbie, zaobserwowano zjawisko większego zawilgocenia spowodowanego „wypychaniem” wody z muru przez preparat HERMON. Wraz z wypieraną wodą usunięte zostały także sole zawarte w murze. Wykwity soli usunięto, po wyschnięciu murów, zmiatając je szczotką średniej twardości. Po trzech dobach, partie murów poddane działaniu preparatu HERMON były suche [stwierdzono to organoleptycznie]. Nastąpiło wyraźnie widoczne usunięcie wcześniejszych przebarwień. Jedynie zielone, bardzo silne wybarwienie ścian przez glony, pozostawiło śladowe przebarwienie. Zaobserwowano także wzmocnienie mechaniczne murów. Osypująca i pudrująca się, zdestruowana powierzchnia kamienia i tynku uległa konsolidacji.
Próba zarysowania materiału, wykonana przy użyciu noża, udowodniła, że powierzchnia za impregnowanego fragmentu stała się zwarta, twardsza i nie osypywała się. Próba zwilżenia muru czystą wodą, wykazała, że zhydrofobizowana powierzchnia nie wchłania wody. Woda z dodatkiem alkoholu [etanol] penetrowała w niewielkim stopniu w głąb materiału. Nie zaobserwowano natomiast zjawiska spływania wody jak po „tłuszczu”. Można przyjąć, że preparat HERMON nie zamknął całkowicie porów materiału. Wstępna ocena prób pozwala przypuszczać, że wzmocnieniu uległa także wewnętrzna struktura materiałów użytych do badań. Próba przeprowadzona nieco wcześniej, na pojedynczym kamieniu wapiennym, udowodniła, że preparat wmigrował dość głęboko w kamień. Ponieważ [w tym przypadku] nie został przeprowadzony zabieg zamknięcia impregnacji i neutralizacji preparatu HERMON I [przy użyciu preparatu HERMON III], proces penetracji ciągle trwa i trudno na razie ustalić, jak głęboko już wmigrował preparat w materiał. Podjęto więc decyzję, że badanie głębokości migracji [dotyczy pojedynczego kamienia], przeprowadzone będzie po upływie jednego miesiąca.
W przypadku prób wykonanych na murach zamku w Janowcu, przeprowadzono zabieg zamknięcia procesu impregnacji już po czterech dniach. Dla tych prób zostaną wykonane badania głębokości impregnacji, po upływie ok. trzech miesięcy, tj. po okresie ustalonym przez producenta jako czas całkowitego zakończenia reakcji. Wszystkie wyniki i opinie na temat działania preparatu HERMON opublikowane będą po zakończeniu badań nad próbami.
Dotychczasowe wyniki, choć oparte na badaniach organoleptycznych, potwierdzają założenia i efekty badań producenta preparatu HERMON. Zarówno łatwość nanoszenia preparatu na obiekt jak i fakt, że wodorozpuszczalny preparat łatwo wnika w porowate materiały budowlane [w których jest zawarta duża ilość wody] pozwala na pozytywną ocenę stosowania preparatu do osuszania i zabezpieczania przed ponownym zawilgoceniem. Niesprzyjająca badaniom pora roku, oraz ograniczone możliwości wykonania odpowiedniej ilości prób, powodowały że konieczne będzie powtórzenie badań wiosną przyszłego roku. Można jednak już teraz potwierdzić, opiniowaną przez innych, skuteczność działania preparatu HERMON®.
Wyniki dotychczasowych i dalszych badań na próbach przeprowadzonych na Zamku w Janowcu opublikowane będą wkrótce.

mgr Piotr Mikołajczak
Konserwator Dzieł Sztuki
Rzeczoznawca Ogólnopolskiej Rady Konserwatorów Dzieł Sztuki